Help! Wie begrijpt mij? Coaching voor jongeren.

“Kom niet dichterbij!  Ik ga mijn eigen gang. Bemoei me niet met me. Als je me vraagt wat ik wil dan weet ik het niet. Ik doe gewoon wat mij NIET verteld wordt. Dus.. vraag me niets.”

In deze tijd waarin alles kan en waarin een overvloed aan informatie op ons af komt wordt er al op jonge leeftijd gevraagd om keuzes te maken en richting te kiezen. Voor veel jongeren is dat niet weggelegd. Ze krijgen niet de ruimte die ze nodig hebben om hun eigen identiteit te ontdekken. Ze worden geconfronteerd met zorgzame en goedbedoelde druk, adviezen en verwachtingen van ouders, school en maatschappij. Druk die niet wenselijk is en daardoor dus ook niet aanslaat. Die druk wordt ervaren als een beperkende factor in de mogelijkheden om het zelf uit te vinden. Om zelf uit te vinden wat je wil. Don’t come close, I don’t want you to see my face.

Ouders en hulpverleners weten vaak niet wat ze hier dan mee aan moeten. Door het gedrag dat de jongere laat zien en de analyse daarvan wordt hij/zij automatisch “schuldig” verklaard. Dat legt direct een emotionele lading waardoor de jongere zich genoodzaakt voelt zich te verdedigen of zich af te sluiten. De ervaringen tot dan zijn vaak ook negatief. Op school gaat het niet goed, de jongere krijgt thuis te horen dat het ‘zo’ niet werkt, pogingen om iets goed te doen worden niet gezien. Een gevoel van onmacht en van falen overheerst.

Hoe vind je dan je weg?  Ik herken dit van mijn eigen puberjaren. Ik was veruit ontevreden met de situatie waarin ik zat. Zowel op school als thuis had ik het niet naar mijn zin. Ondanks de zorgzaamheid van mijn ouders, of ook zeker wel dankzij die zorgzaamheid, voelde ik me niet gezien. De verwachtingen waren te hoog,  adviezen sloegen niet aan. Ik moest nog uitzoeken wie ik was. Dus de vraag wat ik wilde haakte nergens op aan. Het enige dat ik wel wist was dat ik de dingen zelf wilde uitzoeken.

Sommigen gaan weg van huis en gaan reizen om de vrijheid en zichzelf te vinden. Anderen lopen weg van huis, gaan vechten, stelen of liegen. Ik heb van alles wat gedaan. Het waren allemaal manieren om aandacht te vragen in een situatie van onvrede. Een zoektocht naar mijzelf. Ik ga hier niet mijn doopceel lichten. Het gaat mij om het begrip van wat er gebeurt en wat dan nodig is.  De focus bij betrokkenen in de omgeving ligt snel op de problemen. Hierdoor ontstaat een negatief denkkader en daarmee ook een probleemcirkel die zichzelf in stand houdt.  Vaak zijn het hulpvragen die voortkomen uit onvrede en een negatief zelfbeeld.  Een probleem benadering heeft dan geen zin.

Een vijftal fasen om van probleem naar oplossing te komen.
Om te helpen uit deze onmacht, obstinaat gedrag en ‘het niet weten’ te komen, is een vertrouwensrelatie essentieel. Die moet óf worden opgebouwd óf er al zijn. Dat vormt de basis voor motivatie, vertrouwen en de mogelijkheid tot samenwerking. Uitnodigen tot positief gedrag, positief taalgebruik en de focus leggen op waar winst te behalen valt doorbreekt het patroon van negativiteit.

Geef handvatten voor de behoefte aan zelfsturing. Het behoort tot deze levensfase om zelf dingen uit te willen zoeken, zonder de hulp en bemoeienis van een volwassene. Het is van belang dat je het probleem dat jij ziet NIET ‘in’ de jongere gaat plaatsen en zorg dat jezelf ook niet teveel weet. Daar zit namelijk vaak juist de allergie.

  1. Hoe ziet de ideale toekomst van de jongere er uit? Dit kan ruimte geven aan fantasie en aan nieuwe inzichten. Een positieve toekomst kan dan worden onderzocht. Soms kan het lastig zijn om een duidelijk en gedetailleerd plaatje van die toekomst te krijgen. Om te helpen kun je dan wat meer vasthoudend en onderzoekend zijn en hulpvragen stellen die helpen om dat beeld te vormen. De haalbaarheid van dat beeld is bij de beeldvorming van die ideale toekomst helemaal niet belangrijk. Dus daar geen opmerkingen over maken. Des te helderder dat beeld geschetst wordt, des te makkelijker is het voor de jongere om het doel of de doelen om die toekomst te bereiken helder te krijgen.
  2. Wat zijn de positieve consequenties voor de jongere en voor zijn omgeving bij het bereiken van het doel. Als dat helder is wordt het makkelijker om te kiezen en er voor te gaan.
  3. Een support systeem is belangrijk. Alles wat en iedereen die ondersteunend kan zijn kan worden ingezet. Het gaat om praktische steun, bemoediging, bevestiging, het zien van de vorderingen en succes en het meedenken over bruikbare suggesties en ideeën. Inventariseer ook de redenen voor optimisme. Wat zijn positieve ervaringen. Wat maakt dat dat toen zo goed ging? Zorg voor bewustwording van de eigen mogelijkheden en vergroting van het zelfvertrouwen. Maar het mogelijk dat er een gevoel van toenemende competentie en succeservaringen kan ontstaan.
  4. Vieren van successen. Zorg voor dat de jongere zelf concrete kleine haalbare stappen formuleert die gezet kunnen worden op weg naar het doel. Maak gedurende het traject concreet en meetbaar welke stappen al zijn gezet en wat de successen zijn geweest in het traject. Wat moet er gebeuren om het volgende doel te behalen. Wie betrek je daarbij. Het zien van de vorderingen en het succes op weg naar het doel draagt bij aan een steeds positiever zelfbeeld. Het versterkt de motivatie en het zelfvertrouwen.
  5. Overwinnen van tegenslag. Op ieder pad liggen stenen, kuilen of andere obstakels. Het ligt voor de hand om bij tegenslag, op grond van vroegere negatieve ervaringen, snel in de slachtofferrol te schieten, de motivatie te verliezen en het bijltje er bij neer te gooien. “zie je wel, ik kan het toch niet, bij mij gaat toch alles fout”. Het is goed om vooraf hierover te praten en aan te geven dat tegenslag onderdeel is van het leven. Maar ook; wat kun je nu al doen om je op mogelijke tegenslagen voor te bereiden.

 

Bovenstaande fasen komen uit de methodiek van Mission Possible.  Voor mij als MMS Coach zijn ze echter heel herkenbaar in de manier van hoe ik als coach werk. Het vinden van je eigen verlangens, het maken van keuzes en regie nemen over het leven is zowel voor jongeren als voor volwassenen soms een zoektocht. Jongeren zijn daarin niet anders dan volwassenen. Ze hebben soms een andere kijk en behoefte aan een andere benadering. Mijn uitgangspunt is dat de antwoorden in zichzelf te vinden zijn. Door positieve, oordeel loze ondersteuning en het stellen van vragen die  die ‘innerlijk gericht’ zijn, komen de dromen, de doelen, de motivatie en ontstaat het plan om die toekomst te realiseren.

Geen reactie's

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.